Społeczeństwo Obywatelskie – czego o nim nie wiemy? – część IV

Drukuj

Podobno wszyscy o nim wszystko już wiedzą, ale nikt nie potrafi go nazwać. Dążymy do tego, aby osiągnąć jego stan, kiedy niektórzy naukowcy twierdzą, że już żyjemy w społeczeństwie obywatelskim. Epizodycznie zdarza nam się w to uwierzyć, jednakże na co dzień widzimy wiele przykładów pokazujących jak daleko jeszcze jest nam do prawdziwego civil society.

by Wiki
by Wiki

Popularne współcześnie pojęcie, staje się coraz bardziej zawłaszczane przez medialny przekaz. Nikt nie zdaje sobie sprawy co za nim się kryje i jak głęboką tradycję ma ono w odmiennych nurtach politycznych. Jednym z nich jest myśl socjalistyczna, diametralnie różniący się od reszty.

Według tej koncepcji nie może być mowy o żadnych wolnościach, gdyż świat to pasmo walki ciemiężycieli z uciskanymi. Nie można także mówić o wspólnocie interesów, czy potrzebach obywatelskich, ponieważ rozwój społeczeństwa opiera się na walce klas, a osią sporu jest ekonomia. W tej koncepcji równość miała być wyrazem zwycięstwa klasy robotniczej, a obywatelskość pracą na rzecz kolektywu.

Dla Karola Marksa społeczeństwo obywatelskie i państwo były rozdzielne. Polityka natomiast stanowiła element dzielący obie te sfery. Państwo w myśli jego założeń nie było wyrazem wolności i prawa, a narzędziem do osiągania partykularnych celów klasy rządzącej, ukrytych pod iluzją zgody powszechnej[1]. Inny myśliciel lewicowy Antoni Gramsci pisał o społeczeństwie obywatelskim jako o przejawie politycznej i kulturalnej hegemoni, utrzymywanej przez jedną grupę społeczną nad resztą społeczeństwa. Uważał, że aby osiągnąć ją należy prowadzić walkę pozycyjną, którą dzisiaj określilibyśmy jako soft power[2].

by Wiki
by Wiki

Idea potrafi sprawić cuda, ale jest równie niebezpieczna w rękach szaleńców. Strzeżmy się prostych rozwiązać i opisowych haseł, które nie są jednoznaczne.

 

[1] E. Górski, Rozważania o społeczeństwie obywatelskim i inne studia z historii idei,  Warszawa 2003, s. 25.

[2] Ibidem, s. 26 – 29.

Czytaj również